Nhiều kế hoạch visa E-2 được trình bày theo một công thức tưởng như rất nhanh: lấy quốc tịch của nước có hiệp ước với Mỹ, đầu tư vào doanh nghiệp tại Mỹ rồi nộp hồ sơ E-2. Tuy nhiên, công thức này đã thiếu một mắt xích quan trọng nếu quốc tịch thứ hai được hình thành thông qua đầu tư tài chính.
Đó là điều kiện cư trú 3 năm E-2. Quy định này có thể khiến lộ trình kéo dài thêm nhiều năm, ngay cả khi nhà đầu tư đã có hộ chiếu Grenada, Thổ Nhĩ Kỳ hoặc một quốc gia hiệp ước khác. Điều đáng nói là không phải người có hai quốc tịch nào cũng bị áp dụng. Muốn đánh giá đúng, cần xem cách nhận quốc tịch, lịch sử quy chế E và bằng chứng cho thấy quốc gia đó thực sự từng là nơi cư trú chính của đương đơn.
Điều kiện cư trú 3 năm E-2 xuất hiện từ đâu?
Quy định được đưa vào luật Mỹ qua Mục 5902 của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng cho năm tài khóa 2023, được ban hành ngày 23/12/2022. Nội dung hiện nằm tại 8 U.S.C. § 1101(a)(15)(E).
Theo cách diễn đạt của điều luật, nếu một người:
- Nhận quốc tịch liên quan thông qua đầu tư tài chính; và
- Chưa từng được cấp quy chế E theo điều khoản này;
thì quốc gia làm cơ sở cho hồ sơ E phải là nơi người đó đã có domicile trong một giai đoạn liên tục ít nhất ba năm trước khi xin visa E.
Quy định áp dụng cho nhóm visa E, gồm cả E-1 và E-2. Tuy nhiên, tác động thường được nhắc đến nhiều nhất trong các chiến lược dùng quốc tịch đầu tư để tiếp cận visa E-2.
Vì sao điều khoản này đặc biệt quan trọng với người Việt?
Việt Nam không nằm trong danh sách quốc gia có hiệp ước E-2 với Hoa Kỳ. Do đó, người chỉ mang hộ chiếu Việt Nam không thể xin E-2 với tư cách nhà đầu tư chính.
Để tạo điều kiện quốc tịch, một số nhà đầu tư cân nhắc chương trình Citizenship by Investment, thường được gọi là CBI, tại một nước có hiệp ước E-2. Grenada và Thổ Nhĩ Kỳ là hai cái tên thường xuất hiện trong nhóm này.
Tuy nhiên, hộ chiếu mới chỉ giải quyết điều kiện quốc tịch. Nếu quốc tịch đó đến từ đầu tư tài chính, đương đơn còn phải kiểm tra quy định cư trú ba năm. Vì vậy, lời quảng cáo “có hộ chiếu là nộp E-2 ngay” có thể không phản ánh đầy đủ luật hiện hành.
Ai có thể phải đáp ứng điều kiện cư trú 3 năm?
Điều kiện này không áp dụng cho mọi công dân của nước hiệp ước. Trọng tâm nằm ở cách quốc tịch được hình thành.
| Trường hợp | Khả năng bị áp dụng |
|---|---|
| Nhận quốc tịch trực tiếp từ chương trình đầu tư | Cần kiểm tra điều kiện ba năm |
| Nhận quốc tịch qua mua bất động sản hoặc đầu tư vốn | Rủi ro áp dụng rõ ràng hơn |
| Có quốc tịch từ khi sinh hoặc theo huyết thống | Thông thường không thuộc nhóm quốc tịch qua đầu tư |
| Nhập tịch sau quá trình cư trú thông thường | Cần xem cơ sở pháp lý, không nên tự động xem là quốc tịch đầu tư |
| Đã từng được cấp quy chế E trước đó | Có thể thuộc ngoại lệ trong câu chữ của luật |
| Vợ/chồng, con đi theo đương đơn E chính | Thường xét theo hồ sơ phụ thuộc, không phải nhà đầu tư chính |
Ranh giới không phải lúc nào cũng rõ. Chẳng hạn, một người đóng góp vào quỹ nhà nước, mua bất động sản hoặc được đưa vào hồ sơ đầu tư của thành viên gia đình có thể có cách hình thành quốc tịch khác nhau theo luật nước sở tại. Vì vậy, tên gọi thương mại của chương trình không đủ để kết luận.
“Domicile” không chỉ là có thẻ cư trú
Điểm dễ nhầm nhất nằm ở từ domicile. Khái niệm này không đơn thuần là có giấy phép cư trú, sở hữu nhà hoặc đến quốc gia đó vài lần trong năm.
Hiểu ngắn gọn, domicile là nơi một người xem là nơi ở chính và có mối liên hệ đủ thực chất. Việc đánh giá thường dựa trên toàn bộ hoàn cảnh, thay vì một loại giấy tờ duy nhất.
Có thể hình dung sự khác biệt như sau:
| Tình trạng | Có tự động chứng minh domicile không? |
|---|---|
| Có hộ chiếu của nước hiệp ước | Không |
| Sở hữu căn nhà nhưng sống chủ yếu ở nước khác | Không chắc chắn |
| Có thẻ cư trú nhưng ít hiện diện | Không chắc chắn |
| Du lịch hoặc lưu trú ngắn hạn | Thường không đủ |
| Sinh sống, làm việc và duy trì đời sống tại đó | Bằng chứng thuyết phục hơn |
Nói cách khác, nhà đầu tư không nên chỉ “đủ ngày trên hộ chiếu”. Hồ sơ cần cho thấy quốc gia hiệp ước thực sự là trung tâm đời sống trong giai đoạn được dùng để chứng minh.
Ba năm được tính như thế nào?
Luật yêu cầu một giai đoạn liên tục không dưới ba năm tại bất kỳ thời điểm nào trước khi nộp đơn. Từ đó có ba lưu ý:
- Không nên cộng nhiều khoảng cư trú rời rạc để đủ 36 tháng.
- Giai đoạn ba năm có thể đã hoàn thành trước đó, không nhất thiết kết thúc ngay trước ngày nộp đơn.
- Chuyến công tác hoặc du lịch ngắn chưa chắc làm mất domicile. Tuy nhiên, việc sống chủ yếu, làm việc và đặt gia đình ở nước khác có thể khiến tính liên tục bị đặt câu hỏi.
Luật không đặt ra công thức “đủ 183 ngày mỗi năm” cho mục đích này. Quy tắc thuế, luật cư trú địa phương và domicile trong hồ sơ E có thể khác nhau.
Cần chuẩn bị gì để chứng minh domicile ba năm?
Hồ sơ nên tạo được bức tranh nhất quán về nơi ở, công việc, tài chính và đời sống gia đình. Tài liệu có thể gồm:
- Hợp đồng thuê hoặc giấy tờ sở hữu nơi ở thực tế.
- Hóa đơn điện, nước, internet và chi phí sinh hoạt.
- Hồ sơ xuất nhập cảnh, vé máy bay và lịch sử đi lại.
- Đăng ký cư trú, mã số thuế hoặc hồ sơ thuế địa phương.
- Hợp đồng lao động, đăng ký kinh doanh và hồ sơ thuế địa phương.
- Tài khoản ngân hàng, bảo hiểm, hồ sơ học tập hoặc y tế.
Không phải hồ sơ nào cũng cần toàn bộ tài liệu trên. Tuy nhiên, bằng chứng phải liên tục và hỗ trợ lẫn nhau. Một hợp đồng thuê ba năm sẽ kém thuyết phục nếu lịch sử xuất nhập cảnh cho thấy đương đơn hầu như sống tại quốc gia khác.
Bốn sai lầm thường gặp khi xây dựng lộ trình E-2
- Chỉ tính thời gian lấy hộ chiếu: Có hộ chiếu sau vài tháng không đồng nghĩa đã hoàn thành ba năm domicile.
- Cho rằng sở hữu nhà là đủ: Cơ quan xét duyệt còn có thể xem nơi gia đình sống, công việc, thuế và lịch sử đi lại.
- Cam kết vốn tại Mỹ quá sớm: Nếu chưa đủ điều kiện ba năm, tiền đầu tư có thể bị khóa lâu hơn dự kiến.
- Đồng nhất E-2 với thẻ xanh: Hoàn thành domicile không tạo quyền thường trú và không bảo đảm E-2 được chấp thuận.
Quy trình kiểm tra trước khi đầu tư
Nhà đầu tư nên kiểm tra theo thứ tự:
- Xác định quốc gia sẽ dùng làm cơ sở xin E-2.
- Kiểm tra cách hình thành quốc tịch của từng thành viên.
- Xem lịch sử visa, quy chế E và nhập cảnh Hoa Kỳ.
- Xác định giai đoạn domicile ba năm có thể chứng minh.
- Rà soát nguồn tiền, cấu trúc sở hữu rồi mới cam kết vốn tại Mỹ.
Câu hỏi thường gặp về điều kiện cư trú 3 năm E-2
Có quốc tịch Grenada là phải ở đó ba năm trong mọi trường hợp?
Không thể kết luận chỉ dựa trên tên quốc gia. Cần xem quốc tịch được nhận bằng cách nào và đương đơn đã từng có quy chế E hay chưa.
Ba năm có bắt buộc nằm ngay trước ngày xin E-2 không?
Câu chữ của luật nói “tại bất kỳ thời điểm nào trước khi nộp đơn”. Do đó, giai đoạn ba năm không nhất thiết phải kết thúc ngay trước ngày nộp. Tuy nhiên, từng hồ sơ cần được phân tích riêng.
Đủ ba năm cư trú có chắc chắn được cấp E-2 không?
Không. Đương đơn vẫn phải đáp ứng các điều kiện khác về quốc tịch hiệp ước, nguồn tiền hợp pháp, khoản đầu tư đáng kể, doanh nghiệp có thật, tính không cận biên và quyền điều hành.
Kết luận
Điều kiện cư trú 3 năm E-2 là một chi tiết có thể thay đổi toàn bộ chiến lược quốc tịch đầu tư. Hộ chiếu của nước hiệp ước chưa chắc cho phép nộp E-2 ngay. Điều cần kiểm tra là quốc tịch được hình thành bằng cách nào, đương đơn đã từng có quy chế E hay chưa và có chứng minh được một giai đoạn domicile liên tục ít nhất ba năm hay không.
Với người Việt đang cân nhắc E-2 qua quốc tịch thứ hai, phần cư trú nên được đánh giá trước khi mua bất động sản, đóng góp vào chương trình quốc tịch hoặc cam kết vốn vào doanh nghiệp Mỹ. Một kế hoạch đúng ngay từ đầu cùng với Worldwide Path sẽ giúp hạn chế chi phí phát sinh và tránh kỳ vọng sai về thời gian.
Nội dung mang tính thông tin tổng quát, không thay thế ý kiến pháp lý cho hồ sơ cụ thể. Quy định và cách áp dụng có thể thay đổi theo thời điểm.
