Cuối tháng 5/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM thông báo đang điều tra một vụ án lừa đảo gắn với chương trình EB-3, trong đó 20 khách hàng đã ký hợp đồng tổng trị giá hơn 17,8 tỉ đồng và thanh toán 15,6 tỉ đồng, để rồi không một ai được đi làm và định cư tại Mỹ như cam kết.

Mặt khác, gần như toàn bộ thông tin pháp lý, tài chính và tuyển dụng của một doanh nghiệp Mỹ đều nằm trong các cơ sở dữ liệu công khai, miễn phí, tra được bằng một chiếc laptop trong một buổi chiều. Bài viết này hướng dẫn bạn tra ở đâu, gõ gì vào ô tìm kiếm và đọc kết quả thế nào để hạn chế tình trạng tiền mất tật mang.

Vì sao bạn phải tự kiểm tra

EB-3 không cho phép tự bảo lãnh. Người đứng tên nộp Form I-140 là doanh nghiệp Mỹ, không phải bạn. Nghĩa là từ ngày ưu tiên cho tới ngày phỏng vấn, hồ sơ chỉ chạy được chừng nào doanh nghiệp đó còn tồn tại, còn hoạt động và còn đủ tiền trả lương cho bạn.

Luật di trú Mỹ buộc doanh nghiệp bảo lãnh chứng minh họ đủ tiền trả mức lương đã hứa, tính từ ngày ưu tiên cho tới khi bạn nhận thẻ xanh. USCIS chỉ chấp nhận chứng từ tài chính làm căn cứ, gồm tờ khai thuế liên bang, báo cáo thường niên hoặc báo cáo tài chính có kiểm toán.

Cơ quan này xét lợi nhuận ròng hoặc tài sản lưu động ròng, và yêu cầu ít nhất một trong hai chỉ số đủ lớn, chứ không cộng gộp hai chỉ số để bù trừ cho nhau. Một doanh nghiệp trông bề thế trên tài liệu giới thiệu nhưng lỗ ba năm liên tiếp vẫn là rủi ro có thật với hồ sơ của bạn, kể cả khi không ai nói dối bạn câu nào.

Rủi ro thứ hai còn nặng hơn. Nếu công việc không có thật, hoặc bạn bỏ tiền ra mua chính công việc đó, người gánh hậu quả pháp lý là bạn chứ không riêng bên đứng ra tổ chức.

Luật lao động Mỹ cấm doanh nghiệp nhận bất kỳ khoản tiền nào từ người lao động cho việc xin chứng nhận lao động, kể cả phí thuê luật sư của chính họ. Và “tiền” ở đây được hiểu rất rộng: tiền mặt, chấp nhận lương thấp hơn, bị trừ vào lương hoặc phúc lợi, hoa hồng ngầm, trả bằng hiện vật, hay làm không công một thời gian.

Vì hai lý do đó, câu hỏi cần trả lời trước khi ký không phải là công ty này có uy tín không, mà là ba câu cụ thể: doanh nghiệp đó có thật không, vị trí đó có được tuyển ra thị trường thật không, và mức lương trong hợp đồng có đúng chuẩn không.

Ba kiểu rủi ro nhìn từ các vụ việc có thật

Các vụ việc bị phanh phui vài năm gần đây không giống nhau về mức độ tinh vi. Chúng xếp thành ba nhóm:

Khi công ty chưa từng tồn tại

Theo Tuổi Trẻ Online, ngày 30/5/2026 Công an TP.HCM cho biết đang điều tra vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua hợp đồng dịch vụ định cư Mỹ diện EB-3 lao động không tay nghề. Trong giai đoạn 2015 đến 2017, thông qua quảng cáo tuyển dụng trên Internet, 20 người đã ký hợp đồng với một công ty và một pháp nhân liên quan, cùng do một người làm đại diện theo pháp luật. Tổng giá trị hợp đồng hơn 17,8 tỉ đồng, đã thanh toán 15,6 tỉ đồng. Một số khách hàng được đưa đi phỏng vấn tại Đại sứ quán Mỹ nhưng trượt visa, một số chưa từng được đưa đi phỏng vấn. Người đại diện theo pháp luật không có mặt tại địa phương và đang bị truy tìm. Vụ án vẫn trong giai đoạn điều tra.

Cùng dạng nhưng quy mô nhỏ hơn, theo báo Người Lao Động, ngày 11/6/2025 Tòa án nhân dân thành phố Huế tuyên phạt Nguyễn Đình Trung, quốc tịch Mỹ, 12 năm tù và Nguyễn Thị Hoa 5 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Hai người này nói rằng Trung có một công ty thầu xây dựng ở Mỹ và có thể đưa lao động Việt Nam sang theo diện EB-3, giá 25.000 USD một bộ hồ sơ. Từ tháng 1/2023 đến tháng 6/2024, họ chiếm đoạt hơn 1,25 tỉ đồng của 4 người, riêng Trung lừa thêm 3 người nữa với 760 triệu đồng. Thực tế họ chưa từng làm hồ sơ cho ai và cũng không đủ điều kiện để làm.

Điểm chung của cả hai vụ là người nộp tiền không bao giờ được cho biết tên doanh nghiệp Mỹ nào sẽ đứng ra bảo lãnh mình.

Khi công ty có thật nhưng công việc là giả

Theo thông cáo ngày 23/5/2025 của Viện Công tố liên bang khu vực Bắc Texas, hai cư dân bang Texas cùng một văn phòng luật và một công ty bị truy tố về các tội lừa gạt Chính phủ Mỹ, gian lận thị thực, rửa tiền và hoạt động phạm tội có tổ chức. Cáo trạng cáo buộc nhóm này lợi dụng các diện EB-2, EB-3 và H-1B bằng cách đăng quảng cáo tuyển dụng cho những vị trí không hề tồn tại, chỉ để làm cho đủ thủ tục chào việc cho lao động Mỹ trước. Có chứng nhận lao động rồi, họ nộp tiếp lên USCIS xin visa và thẻ xanh.

Chi tiết đáng chú ý là cách nhóm này làm cho công việc giả trông như thật: nhận tiền của người xin visa rồi trả ngược lại một phần dưới dạng bảng lương, tạo bằng chứng rằng công ty đang thực sự trả lương cho nhân viên.

Khi công ty hợp pháp nhưng hợp đồng trói chân người lao động

Advanced Care Staffing là công ty cung ứng nhân sự ở Brooklyn, New York, nhiều năm tuyển điều dưỡng nước ngoài bằng lời chào bảo trợ visa và lo chi phí đi lại, thủ tục di trú, rồi đưa họ vào làm tại các viện dưỡng lão. Theo Crain’s New York Business, năm 2022 một điều dưỡng người Philippines đã kiện công ty ra tòa liên bang ở Brooklyn. Đơn kiện cho biết hợp đồng buộc anh làm đủ ba năm, nghỉ sớm thì công ty có quyền đòi bồi thường phần lợi nhuận họ bị mất, cộng thêm phí luật sư và chi phí trọng tài. Anh nghỉ sau ba tháng vì số bệnh nhân phải chăm sóc cao gấp đôi mức công ty mô tả ban đầu.

Cũng theo Crain’s, tháng 5/2025, sau cuộc điều tra bắt đầu từ năm 2023, Tổng chưởng lý bang New York buộc công ty chi trả 660.000 USD vì áp các khoản phạt nghỉ việc lên lao động y tế thu nhập thấp. Kết luận điều tra mô tả một nơi làm việc mà phần lớn nhân sự là người nhập cư, một điều dưỡng phải chăm quá nhiều bệnh nhân và thường xuyên bị ép làm ca kép.

Bốn bước tự kiểm tra

Bốn bước dưới đây đi từ giấy tờ pháp lý tới thực tế nơi làm việc, tương ứng với ba nhóm rủi ro vừa nêu. Tất cả đều tra được miễn phí.

Bước 1: Công ty có đăng ký hợp pháp không

Ở Mỹ, doanh nghiệp đăng ký tại từng bang chứ không đăng ký ở cấp liên bang. Mỗi bang đều có một cổng tra cứu doanh nghiệp mở cho công chúng, thường do văn phòng Secretary of State quản lý. Vài bang gọi tên khác: Florida có cổng Sunbiz, Delaware đặt ở Division of Corporations, New York đặt ở Department of State.

Cách nhanh nhất là gõ “[tên bang] Secretary of State business entity search”, rồi chọn kết quả có đuôi .gov. Không cần đăng ký tài khoản, không mất phí. Bạn chỉ cần hai thông tin đầu vào: tên pháp lý đầy đủ của công ty và bang nơi công ty đăng ký.

Năm mục cần đọc trên trang kết quả

1. Legal name, tên pháp lý. Tên này phải khớp với tên trên hợp đồng lao động và trên Form I-140 sau này. Công ty có thêm tên thương mại khác tên pháp lý là chuyện bình thường, nhưng bạn cần biết cả hai và biết chúng thuộc về nhau.
2. Status, tình trạng hoạt động. Active hoặc Good Standing nghĩa là công ty đang nộp báo cáo đầy đủ cho bang. Nếu thấy Delinquent, Forfeited, Revoked hay Dissolved, hãy dừng lại và hỏi cụ thể chuyện gì đã xảy ra.
3. Formation date, ngày thành lập. Công ty mới lập vài tháng vẫn có thể hợp pháp, nhưng bảo lãnh thẻ xanh là chuyện kéo dài nhiều năm. Lịch sử hoạt động càng mỏng thì càng khó chứng minh đủ tiền trả lương.
4. Registered agent và địa chỉ trụ sở. Nhiều công ty dùng địa chỉ của một đơn vị làm dịch vụ đăng ký doanh nghiệp làm địa chỉ trụ sở, đó là chuyện phổ biến và không có gì đáng lo. Điều bạn cần hỏi thêm là địa chỉ nơi bạn sẽ thực sự đi làm.
5. Filing history, lịch sử nộp báo cáo. Một công ty nộp đều đặn suốt nhiều năm cho thấy hoạt động liên tục. Ngược lại, một công ty vừa được khôi phục sau thời gian dài bỏ trống là chuyện đáng suy tính kỹ càng.

Đối chiếu bang đăng ký với bang làm việc

Nếu công ty đăng ký ở Delaware nhưng nơi làm việc lại ghi ở Texas, hãy tra thêm trên cổng của Texas xem công ty đó có xin phép hoạt động tại bang này chưa. Thủ tục đó tiếng Anh gọi là foreign qualification, tức đăng ký để một công ty lập ở bang này được kinh doanh hợp pháp ở bang khác. Không tìm thấy hồ sơ đó chưa hẳn là lừa đảo, nhưng nó đặt ra một câu hỏi: rốt cuộc bạn sẽ đi làm ở đâu?

Bước 2: Vị trí công việc có được tuyển thật không

Trước khi nộp Form ETA-9089, doanh nghiệp phải chạy quy trình PERM, tức rao vị trí đó ra thị trường lao động Mỹ trước. Luật buộc họ đăng thông báo tuyển dụng, gọi là job order, trên cổng việc làm của bang nơi đặt chỗ làm, và để liên tục 30 ngày. Với những vị trí không đòi bằng đại học, tức phần lớn hồ sơ EB-3 lao động lành nghề và lao động phổ thông, doanh nghiệp còn phải đăng quảng cáo trên báo giấy vào hai ngày Chủ nhật khác nhau, đồng thời dán thông báo ngay tại nơi làm việc trong 10 ngày làm việc liên tiếp.

Tìm job order ở đâu và khi nào phép tra có giá trị

Job order của PERM nằm trên cổng việc làm của bang, gọi là state job bank. Nó không nằm trên trang seasonaljobs.dol.gov, vốn dành cho lao động thời vụ diện H-2A và H-2B. Nhiều người tra nhầm ở đây rồi vội kết luận vị trí của mình là giả. Muốn biết bang nào dùng cổng nào, bạn vào CareerOneStop, một trang của Bộ Lao động Mỹ, mục State job banks, rồi tìm theo tên công ty hoặc chức danh công việc.

Có một giới hạn cần nắm. Job order chỉ chạy đúng 30 ngày. Sau đó doanh nghiệp còn phải chờ thêm ít nhất 30 ngày mới được nộp ETA-9089, và toàn bộ tin tuyển dụng không được cũ quá 180 ngày tính tới ngày nộp. Nếu hồ sơ của bạn đã nộp PERM rồi thì tin đăng chắc chắn đã bị gỡ, nên tra không thấy cũng không nói lên điều gì. Phép tra này chỉ có giá trị khi doanh nghiệp nói họ đang trong giai đoạn tuyển dụng: lúc đó tin đăng bắt buộc phải đang hiển thị, và bạn có quyền hỏi nó nằm ở đâu để tự vào xem.

Dữ liệu PERM công khai

Bộ Lao động Mỹ công khai dữ liệu PERM dưới dạng file bảng tính, cập nhật bốn lần mỗi năm theo từng quý tài khóa, tại mục Performance Data trên trang của Văn phòng Chứng nhận Lao động Nước ngoài. Trong đó có những hồ sơ đã xử lý xong, tức đã được duyệt, bị từ chối hoặc đã rút; hồ sơ còn đang chờ thì không hiện. Mỗi dòng cho biết tên doanh nghiệp, địa chỉ, chức danh, nơi làm việc, mức lương chào và kết quả của hồ sơ.

Tải file của vài năm gần nhất, mở bằng Excel rồi lọc theo cột tên doanh nghiệp. Bạn sẽ thấy công ty đó từng bảo lãnh bao nhiêu người, ở những vị trí nào, trả lương bao nhiêu và bao nhiêu hồ sơ bị đánh rớt. Như vụ Bắc Texas cho thấy, một mẩu tin tuyển dụng có thể được dựng lên trong vài ngày, còn một lịch sử hồ sơ trải dài nhiều năm thì khó dựng hơn nhiều.

Danh sách cấm và lịch sử vi phạm về lương

Bộ Lao động Mỹ công khai danh sách những doanh nghiệp, luật sư và người đại diện bị cấm tham gia chương trình chứng nhận lao động thường trú, kèm lý do và thời hạn cấm, tại mục Debarments List. Nếu công ty bảo lãnh có tên trong danh sách này, họ không được nộp hồ sơ PERM cho tới khi hết thời hạn cấm, nghĩa là hồ sơ của bạn không thể bắt đầu.

Danh sách ghi cả tên công ty lẫn tên cá nhân, chẳng hạn Hercules Staffing, LLC ở Orem, bang Utah bị cấm từ 29/5/2025 tới 29/5/2027 vì không phản hồi yêu cầu kiểm toán. Danh sách thay đổi theo thời gian, nên hãy đọc bản mới nhất trên trang chính thức thay vì bản chép lại ở nơi khác.

Song song đó, trang enforcedata.dol.gov lưu kết quả thanh tra của Bộ Lao động theo từng vụ việc, gồm cả các cuộc điều tra về tiền lương và giờ làm tính từ năm tài khóa 2008 tới nay. Mỗi bản ghi cho biết doanh nghiệp nào bị điều tra, vi phạm điều gì, phải trả lại bao nhiêu tiền lương và bao nhiêu người lao động bị ảnh hưởng.

Bước 3: Mức lương có đúng chuẩn không

Mức lương ghi trong hợp đồng không được thấp hơn mức lương phổ biến, tiếng Anh là prevailing wage. Đây là mức do Bộ Lao động Mỹ xác định cho từng chức danh tại từng khu vực, nhằm bảo đảm doanh nghiệp không trả lương cho lao động nước ngoài thấp hơn mặt bằng địa phương.

Bạn không thể tự xin quyết định mức lương, nhưng tra được dữ liệu gốc mà quyết định đó dựa vào. Công cụ tên là OFLC Wage Search, nằm trên cổng FLAG của Bộ Lao động, mục Wage Data.

Lưu ý một chi tiết: trang FLCDataCenter.com mà nhiều tài liệu cũ vẫn dẫn tới đã ngừng hoạt động từ ngày 1/7/2024. Nếu ai đó đưa bạn đường dẫn tới đó, tài liệu họ đang dùng đã lỗi thời.

Nhập tên chức danh và khu vực làm việc, công cụ trả về bốn bậc lương từ Level I tới Level IV, trong đó Level I là bậc thấp nhất dành cho người mới vào nghề. Nếu lương trong hợp đồng còn thấp hơn cả Level I của chính khu vực đó, hãy hỏi lại bằng văn bản trước khi ký. Con số bạn tra chỉ để tham khảo, vì quyết định chính thức được cấp riêng cho từng hồ sơ, nhưng chênh lệch quá lớn là dấu hiệu cần làm rõ.

Bước 4: Nơi làm việc đó vận hành ra sao

Đọc Glassdoor và Indeed cho đúng cách

Glassdoor và Indeed là hai trang mà nhân viên ở Mỹ vào viết đánh giá về công ty mình từng làm, chấm điểm từ 1 tới 5 sao. Mỗi công ty có một số sao trung bình hiển thị ngay đầu trang, nhưng con số đó dễ bị can thiệp nên đừng dừng lại ở đó. Hãy đọc từng đánh giá.

Trước hết, xem ngày đăng. Nếu mười đánh giá năm sao cùng xuất hiện trong một tuần rồi hai năm sau không thêm dòng nào, nhiều khả năng đó là đánh giá thuê viết.

Kế đến, xem người viết làm ở vị trí nào. Lời khen của nhân viên văn phòng không phản ánh điều kiện làm việc trong kho hàng, nhà máy chế biến hay viện dưỡng lão, vốn là nơi đặt phần lớn vị trí EB-3. Hãy lọc theo chức danh gần giống vị trí bạn được chào.

Quan trọng nhất là những phàn nàn lặp lại: trả lương chậm, tính sai giờ tăng ca, nhân viên nghỉ việc liên tục, quản lý thay đổi thường xuyên. Một người phàn nàn là chuyện cá nhân. Nhiều người phàn nàn cùng một chuyện suốt ba năm là đặc điểm bất ổn của công ty đó.

Trường hợp ngược lại cũng đáng chú ý. Một công ty giới thiệu có vài trăm nhân viên nhưng không có đánh giá nào trên bất kỳ trang nào là điều bất thường.

Đối chiếu nhanh bằng LinkedIn, Google Maps và OSHA

LinkedIn cho biết công ty có trang chính thức không, bao nhiêu người tự khai đang làm ở đó, và những tài khoản đó có hoạt động thật không. Google Maps ở chế độ xem đường phố cho biết địa chỉ nơi làm việc là nhà máy, kho hàng, viện dưỡng lão hay chỉ là một ô hộp thư trong trung tâm thương mại. Website công ty cho biết mục tuyển dụng có vận hành thật không, hay chỉ là một trang giới thiệu dựng vội trong vài tháng gần đây.

Phần lớn vị trí EB-3 nằm ở bốn ngành: kho vận, chế biến thực phẩm, sản xuất và chăm sóc người cao tuổi. Nếu công việc của bạn thuộc một trong số đó, hãy tra thêm OSHA, tức Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Mỹ, chuyên thanh tra điều kiện làm việc tại các cơ sở sản xuất. Công cụ Establishment Search trên trang osha.gov cho phép gõ tên cơ sở để xem công ty từng bị thanh tra bao nhiêu lần, vi phạm gì và bị phạt bao nhiêu, với dữ liệu lưu từ năm 1972 và cập nhật hằng ngày.

Kết quả này không quyết định hồ sơ của bạn được duyệt hay không. Nhưng đó là nơi bạn sẽ làm việc nhiều năm để giữ tình trạng cư trú, nên biết trước vẫn hơn.

Tra xong rồi làm gì?

Song song với việc tra cứu, có ba thông tin bạn nên yêu cầu phía tuyển dụng trả lời bằng văn bản.

1. Tên pháp lý đầy đủ, bang đăng ký và địa chỉ nơi làm việc chính xác. Ba thông tin này là đầu vào cho toàn bộ các bước ở trên, và không có lý do chính đáng nào để giữ kín chúng.
2. Danh tính luật sư di trú phụ trách hồ sơ, kèm bang cấp phép và số thẻ hành nghề. Mọi đoàn luật sư bang tại Mỹ đều có công cụ tra cứu trực tuyến công khai để đối chiếu.
3. Số hồ sơ PERM khi đã nộp. Đây là hồ sơ mang tên bạn, nên biết số hồ sơ của chính mình là mức tối thiểu.

Lưu ý pháp lý

Nội dung bài viết mang tính tham khảo, tổng hợp từ các nguồn công khai của cơ quan chính phủ Mỹ và báo chí chính thống tại thời điểm biên soạn, và không cấu thành tư vấn pháp lý. Quy định, quy trình và dữ liệu được dẫn có thể thay đổi. Các vụ việc đang trong giai đoạn điều tra hoặc mới ở giai đoạn cáo trạng được nêu theo đúng tình trạng tố tụng tại thời điểm đưa tin. Mỗi hồ sơ mang dữ kiện riêng và cần được luật sư di trú có giấy phép hành nghề tại Mỹ đánh giá trước khi ra quyết định.

Nguồn tham khảo

• U.S. Department of Labor, Office of Foreign Labor Certification, Performance Data: dol.gov/agencies/eta/foreign-labor/performance
• U.S. Department of Labor, Office of Foreign Labor Certification, Debarments List: dol.gov/agencies/eta/foreign-labor/program-debarments
• U.S. Department of Labor, OFLC Wage Search: flag.dol.gov/wage-data/wage-search
• U.S. Department of Labor, DOL Enforcement Database: enforcedata.dol.gov
• CareerOneStop (U.S. Department of Labor), State job banks: careeronestop.org
• Occupational Safety and Health Administration, Establishment Search: osha.gov
• 20 CFR 656.17, Basic labor certification process
• 20 CFR 656.12, Improper commerce and payment
• 20 CFR 656.31(f), Labor certification applications involving fraud or willful misrepresentation
• 8 CFR 204.5(g)(2), Ability of prospective employer to pay wage
• USCIS Policy Manual, Volume 6, Part E, Chapter 4: Ability to Pay
• Tuổi Trẻ Online, “Công an TP.HCM truy tìm người đại diện công ty dịch vụ định cư Mỹ diện EB-3”, 30/5/2026
• Người Lao Động, “Lừa đảo giấc mơ Mỹ bằng chiêu trò thẻ xanh EB3, 1 Việt kiều lãnh án”, 11/6/2025
• U.S. Department of Justice, U.S. Attorney’s Office for the Northern District of Texas, thông cáo ngày 23/5/2025
• Crain’s New York Business, các bài về Advanced Care Staffing, 9/2022 và 5/2025; NBC News, 6/2023