Danh sách các quốc gia có hiệp định E-2 với Mỹ đã thay đổi trên hai phương diện trong ba năm gần đây. Danh sách được mở rộng thêm, với Bồ Đào Nha là cái tên mới nhất gia nhập từ tháng 3 năm 2024. Nhưng cùng lúc, cánh cửa dẫn từ quốc tịch đầu tư sang visa E-2 đã bị siết lại bởi một điều khoản trong đạo luật quốc phòng Hoa Kỳ năm 2023.
Nhiều tài liệu tư vấn đang lưu hành tại Việt Nam vẫn giới thiệu lộ trình cũ: lấy hộ chiếu Grenada trong vài tháng rồi nộp hồ sơ E-2 ngay sau đó. Lộ trình ấy đã không còn nguyên vẹn kể từ cuối năm 2022.
Visa E-2 là gì
Visa E-2 là visa không định cư, dành cho công dân các quốc gia đã ký hiệp định thương mại và hàng hải với Hoa Kỳ. Nhà đầu tư đưa một khoản vốn đáng kể vào doanh nghiệp thực tại Mỹ, trực tiếp điều hành doanh nghiệp đó, và được sinh sống tại Mỹ trong suốt thời gian doanh nghiệp còn hoạt động hiệu quả.
Vợ hoặc chồng và con dưới 21 tuổi đi cùng với tư cách phụ thuộc. Người phối ngẫu được phép làm việc tại Mỹ theo tư cách E-2S mà không cần xin giấy phép lao động riêng. Con cái theo học trường công lập theo học khu cư trú.
Cần biết: E-2 không dẫn tới thẻ xanh. Visa gia hạn được không giới hạn số lần, nhưng thời gian sống tại Mỹ theo tư cách E-2 không tích lũy thành thường trú nhân hay quốc tịch.
Danh sách 81 quốc gia có hiệp định E-2 với Mỹ
Theo bảng Treaty Countries của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, hiện có 81 quốc gia và vùng lãnh thổ được hưởng tư cách E-2.
| Khu vực | Quốc gia và vùng lãnh thổ | Số lượng |
|---|---|---|
| Châu Âu | Albania, Anh Quốc, Áo, Ba Lan, Bỉ, Bosnia và Herzegovina, Bồ Đào Nha, Bulgaria, Croatia, Cộng hòa Séc, Đan Mạch, Đức, Estonia, Hà Lan, Ireland, Kosovo, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Macedonia, Moldova, Montenegro, Na Uy, Pháp, Phần Lan, Romania, Serbia, Slovakia, Slovenia, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Ukraine, Ý | 34 |
| Trung Đông, Trung Á và Caucasus | Armenia, Azerbaijan, Bahrain, Georgia, Israel, Jordan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Oman, Thổ Nhĩ Kỳ | 10 |
| Châu Á và Thái Bình Dương | Bangladesh, Đài Loan, Hàn Quốc, Mông Cổ, New Zealand, Nhật Bản, Pakistan, Philippines, Singapore, Sri Lanka, Thái Lan, Úc | 12 |
| Châu Phi | Ai Cập, Cameroon, Congo (Brazzaville), Congo (Kinshasa), Ethiopia, Liberia, Morocco, Senegal, Togo, Tunisia | 10 |
| Châu Mỹ và Caribbean | Argentina, Bolivia, Canada, Chile, Colombia, Costa Rica, Ecuador, Grenada, Honduras, Jamaica, Mexico, Panama, Paraguay, Suriname, Trinidad và Tobago | 15 |
Bốn quốc gia thường bị bỏ sót
Các danh sách tiếng Việt được sao chép từ nguồn cũ thường thiếu bốn cái tên sau, dù cả bốn đều đã có hiệu lực đầy đủ:
- Bồ Đào Nha: hiệu lực từ ngày 15 tháng 3 năm 2024, theo Public Law 117-263. Đây là quốc gia mới nhất được bổ sung.
- Israel: hiệu lực từ ngày 1 tháng 5 năm 2019.
- New Zealand: hiệu lực từ ngày 10 tháng 6 năm 2019.
- Slovakia: kế thừa hiệp ước Séc và Slovakia, hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 1993.
Hai quốc gia đã đóng với hồ sơ mới
Bolivia chỉ còn áp dụng cho khoản đầu tư thiết lập trước ngày 10 tháng 6 năm 2012. Ecuador chỉ còn áp dụng cho khoản đầu tư thiết lập trước ngày 18 tháng 5 năm 2018, duy trì đến năm 2028. Cả hai không tiếp nhận hồ sơ mới.
Hai quốc gia chỉ có E-1, không có E-2
Hy Lạp và Brunei đủ điều kiện visa E-1 cho thương nhân theo hiệp ước, nhưng không đủ điều kiện visa E-2 cho nhà đầu tư. Đây là chi tiết dễ nhầm khi tra cứu các bảng gộp chung E-1 và E-2.
Nhà đầu tư Việt Nam và rào cản ba năm cư trú
Việt Nam chưa có hiệp định E-2 với Hoa Kỳ, nên hộ chiếu Việt Nam không đủ điều kiện nộp hồ sơ. Con đường duy nhất là có thêm quốc tịch một nước hiệp ước, thường là thông qua chương trình định cư Grenada hoặc chương trình định cư Thổ Nhĩ Kỳ qua chương trình đầu tư.
Ngày 23 tháng 12 năm 2022, Public Law 117-263 sửa đổi Mục 101(a)(15)(E) Đạo luật Nhập cư và Quốc tịch Hoa Kỳ, yêu cầu: người xin visa E-1 hoặc E-2 có quốc tịch nước hiệp ước thông qua đầu tư tài chính phải đã cư trú liên tục tại quốc gia đó ít nhất ba năm trước khi nộp hồ sơ.
Cư trú ở đây theo nghĩa domicile, chặt hơn thường trú thông thường. Ứng viên cần chứng minh quốc gia đó thực sự là nơi ở lâu dài, qua hồ sơ nhà ở, hoạt động nghề nghiệp, việc học của con và tài khoản ngân hàng tại chỗ.
Các trường hợp không bị áp dụng:
- Người đã được cấp tư cách E-1 hoặc E-2 trước khi quy định có hiệu lực.
- Người có quốc tịch nước hiệp ước qua sinh ra, hôn nhân hoặc thường trú tự nhiên.
- Người nhập quốc tịch qua đầu tư trước ngày 27 tháng 12 năm 2022. Quy định không hồi tố.
Hiện trạng ba quốc gia thường được nhắc tới: Grenada và Thổ Nhĩ Kỳ vẫn hoạt động, nhưng hồ sơ E-2 sau đó phải xử lý được yêu cầu ba năm. Thổ Nhĩ Kỳ có lợi thế là nền kinh tế thực, khả năng cư trú thực tế cao hơn. Montenegro đã đóng chương trình quốc tịch từ cuối năm 2022, tài liệu nào còn giới thiệu Montenegro đều đã lỗi thời.
Lộ trình sáu bước sở hữu visa E-2
- Thẩm định tiền khả thi. Xác định gia đình có thuộc nhóm bị áp dụng quy định ba năm hay không, trước khi chi bất kỳ khoản nào.
- Chọn quốc tịch hiệp ước. Cân nhắc theo khả năng đáp ứng điều kiện cư trú, không chỉ theo chi phí và tốc độ.
- Xây dựng hồ sơ cư trú, nếu thuộc diện áp dụng.
- Thẩm định doanh nghiệp tại Mỹ. Rà soát tài chính, hợp đồng thuê, nhân sự, triển vọng ngành.
- Cấu trúc giao dịch và kế hoạch kinh doanh, chứng minh doanh nghiệp không mang tính cận biên.
- Nộp hồ sơ và phỏng vấn tại Lãnh sự quán Hoa Kỳ.
Bốn rủi ro cần cân nhắc
- Tư cách con cái. Con tròn 21 tuổi mất tư cách phụ thuộc, phải chuyển sang diện khác.
- Gia hạn. Mỗi lần gia hạn là một lần thẩm định lại sức khỏe doanh nghiệp. Doanh nghiệp cận biên có thể bị từ chối.
- Định giá tài sản mua lại. Thị trường doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ có mức chênh lệch định giá lớn.
- Nguồn quốc tịch. Cần chuẩn bị phương án dự phòng cho tình huống viên chức lãnh sự diễn giải chặt về khái niệm đầu tư tài chính.
Câu hỏi thường gặp
Việt Nam có nằm trong danh sách quốc gia có hiệp định E-2 với Mỹ không?
Không. Nhà đầu tư Việt Nam cần có thêm quốc tịch của một nước trong danh sách 81 quốc gia nêu trên.
Visa E-2 có dẫn tới thẻ xanh không?
Không. E-2 là visa không định cư, gia hạn được vô hạn nhưng không tích lũy thành thường trú.
Vốn đầu tư tối thiểu cho E-2 là bao nhiêu?
Luật không quy định ngưỡng cố định. Khoản đầu tư được đánh giá theo tỷ lệ so với tổng chi phí mua lại hoặc thiết lập doanh nghiệp.
Vợ hoặc chồng của người giữ E-2 có được đi làm không?
Có. Người phối ngẫu được phép làm việc theo tư cách E-2S, không cần xin giấy phép lao động riêng.
Danh sách quốc gia là dữ kiện, và dữ kiện thì ai cũng tra cứu được. Điều tạo ra khác biệt nằm ở phần khó hơn: gia đình anh chị có thuộc nhóm bị áp dụng quy định ba năm hay không, quốc tịch nào phù hợp với khả năng cư trú thực tế, và liệu E-2 có thực sự là đích đến hay chỉ là một chặng trong lộ trình dài hơn.
Worldwide Path tiếp cận E-2 như một cấu phần trong hệ sinh thái di trú, không phải một sản phẩm bán rời. Bước đầu tiên chúng tôi đề xuất không phải là nộp đơn, mà là một buổi đánh giá hồ sơ để trả lời một câu hỏi duy nhất: với hoàn cảnh cụ thể của gia đình anh chị, con đường nào có xác suất thành công cao nhất trên tổng chi phí và tổng thời gian thấp nhất.
Visa E-2 là loại visa không định cư dành cho công dân của các quốc gia có Hiệp định Thương mại và Hàng hải với Mỹ. Nó cho phép nhà đầu tư cùng gia đình (vợ/chồng và con cái dưới 21 tuổi) sinh sống, học tập và làm việc tại Mỹ. Điểm mạnh của E-2 chính là thời gian xử lý nhanh chóng (dưới 1 năm), yêu cầu chứng minh tài chính đơn giản, đặc biệt phù hợp với những ai muốn con cái được tiếp cận nền giáo dục Mỹ trong thời gian ngắn.
